Ας ανοίξουμε ένα κεφάλαιο που πονάει, αλλά είναι επιτακτική ανάγκη να το κοιτάξουμε κατάματα. Σχεδόν όλοι οι γονείς ξεκινούν με την ίδια αγνή, βαθιά πρόθεση: να προσφέρουν στα παιδιά τους μια ζωή χωρίς πόνο, χωρίς ελλείψεις, χωρίς τις ματαιώσεις που ίσως βίωσαν οι ίδιοι. Θέλουν να είναι οι «καλοί» γονείς.
Όμως, στον βωμό αυτής της υπερβολικής αγάπης, έχει στηθεί μια από τις μεγαλύτερες κοινωνικές παγίδες της εποχής μας. Η σύγχρονη τάση της υπερπροστατευτικής γονεϊκότητας—το λεγόμενο helicopter parenting, όπου οι γονείς πετούν συνεχώς πάνω από το παιδί λύνοντας κάθε του πρόβλημα πριν καν αυτό εμφανιστεί—κάνει μια τεράστια ζημιά.
Αναρωτιέμαι, το έχετε σκεφτεί ποτέ από αυτή τη σκοπιά; Όταν στερείς από ένα παιδί το δικαίωμα στη ματαίωση, του στερείς το δικαίωμα στην ανθεκτικότητα. Και το αποτέλεσμα; Αυτοί οι «υπέροχοι», προστατευμένοι έφηβοι γίνονται οι αυριανοί, συναισθηματικά ανάπηροι σύντροφοι. Ενήλικες που μπαίνουν σε μια σχέση όχι για να μοιραστούν, αλλά για να βρουν τον επόμενο «υπηρέτη» των αναγκών τους.
Η Ψευδαίσθηση του «Κέντρου του Κόσμου»
Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου το «όχι» είναι ανύπαρκτο, όπου κάθε του επιθυμία γίνεται διαταγή και κάθε του λάθος δικαιολογείται ή διορθώνεται από τη μαμά και τον μπαμπά, αναπτύσσει μια στρεβλή εικόνα για την πραγματικότητα. Μαθαίνει ότι ο κόσμος τού χρωστάει.
Όταν αυτό το παιδί ενηλικιωθεί και μπει στο πεδίο των ερωτικών σχέσεων, μεταφέρει αυτούς τους όρους μαζί του. Δεν αναζητά σύντροφο, αναζητά έναν «γονέα-αντικαταστάτη».
-
Η Ανικανότητα στο «Όχι»: Για έναν άνθρωπο που δεν έμαθε ποτέ να χάνει, το «όχι» του/της συντρόφου δεν ακούγεται σαν μια φυσιολογική οριοθέτηση, αλλά σαν μια βαθιά, ανυπόφορη προσβολή.
-
Η Διαχείριση της Απόρριψης ως Απειλή: Όταν η σχέση περνάει κρίση ή όταν έρχεται το τέλος, ο συναισθηματικά απροετοίμαστος ενήλικας δεν έχει τα ψυχικά εργαλεία να διαχειριστεί την απώλεια. Δεν ξέρει πώς να πενθήσει, πώς να ανασυνταχθεί, πώς να δείξει ανθεκτικότητα. Η ματαίωση μετατρέπεται σε οργή, σε εμμονή ή ακόμα και σε κακοποιητική συμπεριφορά ελέγχου.
-
Η Μετατόπιση Ευθύνης: Όπως οι γονείς του έφταιγαν πάντα «οι άλλοι» για τις αποτυχίες του, έτσι και μέσα στη σχέση, για κάθε πρόβλημα φταίει πάντα ο/η σύντροφος. Η αυτοκριτική θεωρείται αδυναμία, και η ανάληψη ευθύνης είναι μια άγνωστη λέξη.
Η πραγματική ανθεκτικότητα, η ικανότητα δηλαδή να πέφτεις και να σηκώνεσαι, δεν είναι γονιδιακό χάρισμα. Είναι μυς που γυμνάζεται. Και γυμνάζεται μόνο μέσα από τη δυσκολία.
Αν θέλουμε να αλλάξουμε την κουλτούρα των σχέσεων, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε την κουλτούρα της ανατροφής. Η στρατηγική ηγεσία της οικογένειας επιβάλλει να περάσουμε από την προστασία στην ενδυνάμωση.
1. Επιτρέψτε το Λάθος και τη Συνέπεια Σταματήστε να τρέχετε πίσω από το παιδί για να του στρώσετε τον δρόμο. Αφήστε το να ξεχάσει τα πράγματά του, αφήστε το να αποτύχει σε ένα τεστ αν δεν διάβασε, αφήστε το να βιώσει τη συνέπεια των επιλογών του. Έτσι χτίζεται ένας άνθρωπος που αύριο θα ξέρει να αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του απέναντι στον άνθρωπο που επέλεξε να έχει δίπλα του.
2. Διδάξτε τη Διαχείριση της Απόρριψης Το παιδί πρέπει να ακούσει «όχι». Πρέπει να καταλάβει ότι δεν μπορεί να τα έχει όλα, ούτε είναι το κέντρο του σύμπαντος για τους άλλους. Όταν του στερείτε αυτή την εμπειρία στο σπίτι, το στέλνετε απροετοίμαστο σε έναν κόσμο που δεν θα του χαριστεί. Ένας άνθρωπος που ξέρει να διαχειρίζεται την απόρριψη στην παιδική ηλικία, γίνεται ένας σύντροφος που σέβεται την ελευθερία του άλλου στην ενήλικη ζωή.
3. Εκπαιδεύστε στην Ενσυναισθητική Φροντίδα Μάθετε στο παιδί να προσφέρει, όχι μόνο να λαμβάνει. Μέσα στο σπίτι πρέπει να υπάρχουν υποχρεώσεις και φροντίδα για τα υπόλοιπα μέλη. Αν μεγαλώνει πιστεύοντας ότι οι ανάγκες των άλλων είναι δευτερεύουσες, πώς περιμένετε αύριο να δείξει ενσυναίσθηση, να ακούσει τον σύντροφό του ή να στηρίξει τη δική του οικογένεια υπό αντίξοες συνθήκες;
Κλείστε για μια στιγμή τα μάτια και σκεφτείτε: Ποιο είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορείτε να κάνετε στο παιδί σας; Να του χαρίσετε μια τεχνητή, γυάλινη ευτυχία σήμερα, ή να το θωρακίσετε με την ψυχική δύναμη να αντέχει τις καταιγίδες του αύριο;
Οι «καλοί» γονείς, στην προσπάθειά τους να χτίσουν έναν κόσμο χωρίς αγκάθια, συχνά αφοπλίζουν τα παιδιά τους. Η αγάπη δεν είναι ασπίδα προστασίας από τη ζωή· είναι το καύσιμο για να μάθεις να παλεύεις μέσα σε αυτήν.
Όταν λύνεις κάθε πρόβλημα του παιδιού σου, δεν του δείχνεις πόσο το αγαπάς. Του δείχνεις ότι δεν το εμπιστεύεσαι ότι μπορεί να τα καταφέρει μόνο του. Ας σταματήσουμε να μεγαλώνουμε παιδιά-πρίγκιπες και παιδιά-πριγκίπισσες, γιατί η πραγματική ζωή δεν είναι παραμύθι. Είναι ένας στίβος που απαιτεί ισότιμους, δυνατούς και ανθεκτικούς συντρόφους.
Εσείς, τελικά, τι μεγαλώνετε στο σπίτι σας; Έναν άνθρωπο έτοιμο να αγαπήσει με όρους ελευθερίας, ή έναν μόνιμο συναισθηματικό καταναλωτή;
